“Rules? Rules! Hell, we ain’t got no rules around here. We’re tryin to get something done!”
Thomas Edison
Waar haalde Einstein zijn informatie vandaan? Wat is het dat een gescheiden paar moest weten voordat ze gingen trouwen? Voorkennis maakt ons allen experts; maar welke informatie hadden ze niet op het moment dat ze hun beslissingen namen? Acht van de tien producten redden het niet, ongeacht op welke manier ze onderzocht of kenbaar worden gemaakt. Anti-rook campagnes bereiken mensen die niet roken en anti-drink campagnes zet de jeugd aan tot drinken. Wat we niet kunnen bezitten is informatie over wat succesvol gaat worden; die informatie behoort tot de toekomst en niet tot het heden. Het lijkt wel een gegeven dat de meest succesvolle ondernemers degene zijn die of het ‘goede’ advies negeren of koppig blijven tegen alle kansen in. De ene persoon gebruikt “goede” informatie om domme dingen te doen (zo blijkt), en de andere gebruikt “gebrekkige” of helemaal geen informatie om briljante dingen te doen (zo blijkt). Intelligente is dus een functie van gevolgen en verbeelding is de motor voor creatieve uitvindingen in wetenschap en kunst, politiek en entertainment en ga zo maar door. Dus het maakt uit hoe informatie intelligentie informeert, en hoe informatie verbeelding informeert.
Wij als westerse mensen hebben naar mijn idee een stilzwijgende aanname over wat informatie nu eigenlijk is? Dervin (1989) hanteert twee concepten van informatie namelijk ‘information as description’ en ‘information as construction’. Het eerste concept dat het fundament legt voor onze huidige manier van communicatiecampagnes voeren is dat informatie een ‘waarheids-gehalte’ bezit, dat het objectief is en wanneer men handelt met deze informatie de resulterende acties leiden naar gunstige uitkomsten. Dit model van informatie gaat hand in had met het ‘communicatie als transmissie’ concept, een proces van uitstoot en eenrichting (van Ruler, 2005). Het ‘informatiepakket’ wordt op de lopende band gelegd en bereikt de ontvanger. Dit is een materialistische visie op communicatie en informatie, mensen geven er een dingmatig aspect aan. Terwijl het ‘information as construction’ concept verteld dat informatie geen waarheidsgehalte bezit, maar dat realiteit een sociale constructie is, dit impliceert dat menselijke observaties altijd beperkt en illusionair zijn. Beperkt door een bepaalde tijd en ruimte, illusionair omdat onze ‘observaties’ gemaakt zijn. Het ‘information as construction’ concept kan je koppelen aan ‘communicatie als ritueel proces’ (Carey, 1975). Een proces waarin een realiteit gecreëerd, onderhouden, getransformeerd en gerepareerd wordt.
Cartier (1963) praat over de ‘myth of idea-transmission’ wat volgens hem het volgende betekent: “We know perfectly well that the only thing available to the listener for his perception is a pattern of vibrations of air molecules next to his ear drum. And we know perfectly well that, whatever an “idea” may be, it is not a pattern of vibrating air molecules; an idea is something fundamentally different from an acoustic event” (p.1). Ideeën zijn dus net als informatie en mensbeelden constructies. Zoals je waarschijnlijk begint door te krijgen passen we een materiële visie op communicatiestrategie toe in een domein waarin materie niet aanwezig is en waar andere spelregels gehanteerd worden. Dit komt ook door het fenomeen ’sciëntisme’ dat in onze leefwereld gehanteerd wordt. Men gelooft namelijk eerder een wiskundige formule van de dynamiek van golven dan een gedicht over dezelfde golven. Onze angst voor het figuurlijke ligt in lijn met ons wereldbeeld en het concept van gesloten systemen.
Nu hebben we bekeken wat informatie niet is en kunnen we kijken hoe dit proces van ‘niet-zijn’ ligt ingebed in gesloten systemen. Je kan nadenken over informatie als datgene wat intelligent gedrag in een gesloten systeem informeert – wat inhoudt, waar een noodzakelijke reactie of noodzakelijk antwoord het systeem sluit. De vrijheid van antwoorden op het volgende verzoek, kan je alsjeblieft het zout doorgeven? Is een voorbeeld. Een minderwaardige blik naar iemand zijn kind omdat hij/zij zich niet gedraagt in de kerk is een ander voorbeeld. Als je dit verder onderzoekt, in het dagelijks leven’, organisaties of elke soort van menselijke instituties, zijn dit controle systemen, de functie van informatie is om het systeem te sluiten in een bepaalde voorspellende manier. In zo’n gesloten systeem proberen we fouten te verwijderen (efficiency management, total quality management etc etc etc). In een open systeem is er geen reguliere logica die wij kunnen ‘routinizeren’. Polanyi en Posch in hun boek Meaning omschrijven het als volgt: “We are free to the extent we are not constrained in our capacity to attribute meanings to things”, dit is volgens mij niet wat we met onze campagnes openbaar maken.
Het mag duidelijk zijn dat deze quote niet afkomstig is van een economisch adviseur wat misschien op een subtiele manier het vitale issue verlicht van: Hoe informatie informeert.
- Gesloten systeem?
